Modele zarządzania ryzykiem w Twoim przedsiębiorstwie
Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie jest obecnie warunkiem koniecznym efektywnego zarządzania niemal każdą firmą. Zarządzanie ryzykiem firmy oznacza umiejętność ewaluacji, czyli analizy i oceny ryzyka oraz zdolności kierowania ryzykiem, inaczej wielością niepewnych sytuacji firmy w procesie jej rozwoju. Pełen proces zarządzania ryzykiem dotyczy stworzenia planu, który proponowałby pozytywne rozwiązanie dla działania, jego braku lub negatywnego zdarzenia mogącego wpłynąć na zdolność firmy do osiągnięcia wyznaczonych celów, jakie stawia sobie jej właściciel/e, zarząd.
Zarządzanie ryzykiem dotyczy nie tylko sytuacji, które powstają we wnętrzu firmy i są związane m. in. z błędami pracowniczymi, niewłaściwą strukturą zarządzania, administrowania firmą, ale i sytuacji pochodzących z zewnątrz – niestabilność rynku, oszustwo finansowe. System zarządzania ryzykiem zawiera wiele spójnych elementów, składowych ściśle powiązanych ze sobą reakcji na możliwość wystąpienia niepewnych sytuacji w firmie. Występuje jednak kilka teoretycznych modeli zarządzania ryzykiem, które można wykorzystać w praktyce zarządzania własną firmą. Wszystkie one dążą do poprawy jakości zarządzania, tym samym do poprawy zarządzanych efektów oraz do zmniejszenia ryzyk zewnętrznych wymienionych powyżej.
Model zarządzania ryzykiem według standardu AS/NZ
- ustalenie kontekstu w jakim działa organizacja – ustalenie źródeł ryzyka,
- identyfikacja ryzyka,
- analiza ryzyka,
- prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka,
- efekty jakie niesie z sobą ryzyko,
- określenie priorytetów ryzyka,
- monitorowanie oraz ocena ryzyka oraz zastosowanego planu zarządzania ryzykiem.
Mamy tu więc rozpoznanie ryzyka, czyli ustalenie kontekstu i identyfikacja ryzyka; ustalenie priorytetu ryzyka dla każdej firmy, czyli analiza ryzyka, ewaluacja ryzyka oraz udzielenie odpowiedzi na ryzyko.
Model zarządzania ryzykiem według standardu EFQM
Możliwości firmy: przywództwo, kierownictwo, które z kolei jest tworzone przez ludzi, odpowiednią politykę i strategię, partnerstwo i zasoby, które to z kolei przeradzają się w procesy prowadzące do rezultatów ze strony ludzi, klientów, społeczności tworzące zasadnicze rezultaty działalności.
Model bezpiecznego zarządzania ryzykiem
Polityka – określa zasady oraz zamiary w odniesieniu do zarządzania ryzykiem,
Planowanie – opracowanie rocznego planu działania zawierającego rozlokowanie środków, wyznaczenie celów oraz przygotowanie strategicznego planu wieloletniego,
Wdrożenie – wszystkie działania odnoszące się do zarządzania ryzykiem są uwzględnione w tej fazie – identyfikacja ryzyka, analiza ryzyka, ocena ryzyka, sposób postępowania – poprzez udoskonalanie procesów zarządzania wydarzeniami,
Monitorowanie – odnosi się do zastosowanych procedur w systemie, możliwości rejestracji ryzyka i budowy bazy danych w oparciu o zaistniałe fakty,
weryfikacja – odnosi się do całego systemu, ma na celu proces uczenia się i wzrost wiedzy.
Model zarządzania ryzykiem EFQM
Przywództwo – kulturowy aspekt zarządzania ryzykiem, styl przywództwa w zarządzaniu ryzykiem, struktura zarządzania ryzykiem, zobowiązania wobec właścicieli, przywództwo w zarządzaniu ryzykiem podczas zmiany,
Polityka i strategia – planowanie strategiczne, polityka odnośnie ryzyka, strategia zarządzania ryzykiem,
Ludzie – rozwijanie świadomości zarządzania ryzykiem w organizacji, rozwijanie kompetencji w zakresie zarządzania ryzykiem,
Partnerstwo i zasoby – zarządzanie zewnętrznym partnerstwem, zarządzanie finansami z uwzględnieniem zarządzania ryzykiem, zarządzanie nieruchomościami, wyposażeniem, materiałami, zarządzanie transferem technologii, zarządzanie wiedzą i informacją,
Procesy zachodzące w organizacji.
Dla przykładu, całościowa struktura systemu zarządzania ryzykiem w Firmie Ernst&Young wygląda następująco: budowa infrastruktury zarządzania ryzykiem – określenie celów i zadań polityki zarządzania ryzykiem, ustalenie „wspólnego ryzyka”, zdefiniowanie efektywnej struktury organizacyjnej, zintegrowanie polityki zarządzania ryzykiem z ogólną strategią firmy; określenie ryzyk gospodarczych – identyfikacja ryzyka, ocena ryzyk na poziomie procesów realizowanych w organizacji; określenie strategii zarządzania ryzykiem – kryteria oceny wyboru najlepszych strategii, ocena wszystkich możliwych opcji, integracja i podjęcie decyzji, wybór strategii/kierunku postępowania z ryzykiem, wyznaczenie osób odpowiedzialnych za wdrożenie strategii; zaprojektowanie i wdrożenie procedur zarządzania ryzykiem; monitorowanie procedur kontroli ryzyka – pomiar/monitorowanie/ocena efektywności i skuteczności procesu zarządzania ryzykiem w identyfikowaniu i zarządzaniu ryzykami oraz w realizacji strategii zarządzania ryzykiem; usprawnienie procedur zarządzania ryzykiem – proces oceny, zarządzania i monitorowania ryzyk jest stale udoskonalany w organizacji.
W praktyce, zarządzanie ryzykiem często odnosi się jednak do nazewnictwa modeli, które nie proponują określonej struktury zarządzania ryzykiem, określają kierowanie procesem niwelowania ryzyka w sposób prosty, nie zawierający teoretycznych wskazówek, w sposób intuicyjny bazujący na praktycznym doświadczeniu właściciela/i lub zarządu firm – model ryzyk – fizyk, model porównawczo – naśladowczy, model dochodzeniowo – spiskowy, model behawioralnego – stres testu. Pierwszy model odnosi się szczególnie do intuicji, czy też przypadkowej informacji, a zarządzanie ryzykiem odbywa się tu bez uprzedniego planowania i przewidywania. Drugi model opiera się na prowadzeniu obserwacji i analizy sytuacji innych przedsiębiorstw, w tym tych o dużym ryzyku i uczeniu się przeciwdziałania negatywnym sytuacjom. Trzeci model sprowadza się w zasadzie do stwierdzenia, że ryzyko w ogóle nie istnieje we wnętrzu firmy, więc nie stosuje się tu strategii planowania i zarządzania ryzykiem, a jedynie pobieżnie analizuje ryzyko jako aspekt wyłącznie sytuacji zewnętrznych. Czwarty model jest modelem sumarycznym trzech pierwszych.
Aleksandra Kot
